انکشاف متوازن نخستین لازمه ثبات و توسعه پایدار

رهین فرهمند

انکشاف و توسعه متوازن در کشور همواره از شعار های اصلی دولت ها و نظام جدید در کشور بوده است. این اصل مهم از آغاز شکل گیری روند جدید در توافقات اجلاس بن و بعدها در قانون اساسی و سایر قوانین کشور مورد توجه و تاکید جدی قرار داشته است. ناگفته هویدا است که در نبود انکشاف و توسعه متوازن برقراری صلح، ثبات و امنیت پایدار در کشور نیز بسیار دور از انتظار خواهد بود. حال باید دید که با نگاه گذرا بر آنچه که تاکنون در بازسازی ها و هزینه شدن کمک های بین المللی در افغانستان اتفاق افتاده است آیا دولت افغانستان توانسته است توازن و اعتدال کافی و لازم را در طرح و اجرای پلان های بازسازی و انکشافی رعایت نماید؟. برخی معتقد اند در روند باز سازی ها و اجرای پروژه های انکشافی افغانستان هر گز اصل عدالت و انصاف رعایت نشده است و این چیزی نیست که بر کسی پوشیده باشد. مهم تر اینکه این اتفاق نمی تواند بدون طرح و برنامه ریزی مشخص انجام پذیرد. از ین رو به اعتقاد این افراد در این زمینه برخی از دستگاها و مسئولان مربوطه کاملا مسئول اند. اما نگارنده بر این باور است که به هر حال چه این گونه ادعا ها را بپذیریم و یا نپذیریم واقعیت آن است که در برابر دیدگان ما قرار دارد. میزان پروژه های در حال اجرا و به انجام رسیده در مناطق مختلف کشور هر گز نشان دهنده رعایت اصل اعتدال ، توازن و انصاف در این زمینه نیست.
بگونه مثال مناطق مرکزی و عمدتا هزاره نشین افغانستان که از بهترین شرائط امنیتی برای انجام و اجرای هر نوع پروژه ها و طرح های انکشافی و عمرانی برخوردار بوده است، متاسفانه به دلیل غفلت و یا تغافل مسئولین محترم حکومتی از کمترین میزان توجه در امر بازسازی بهره مند بوده است و وضعیت بازسازی در این مناطق اصلا قابل مقایسه با مناطق جنوبی نیست. مناطق شمال و شمال شرق کشور نیز در بسیاری موارد وضعیت مشابهی دارد. این در حالی است که دولت کنونی افغانستان از حمایت حد اکثری مردمان این مناطق برخوردار بوده و برخلاف آنچه که در مناطق جنوبی در این سالها جریان داشته است این مردم کوچکترین کارشکنی ها و ایجاد موانع ومشکلات را بر سر راه برقراری صلح وثبات و تسریع در روند جدید شکل گرفته در کشور انجام نداده و مرتکب هیچ گونه اقدامات و فعالیت های تخریبی علیه دولت و حکومت نشده اند.
پس از آنکه در اجلاس لندن توافق صورت گرفت تا به طالبان مشوق های اقتصادی به ارزش ملیون ها دلار پرداخته شود تا در مقابل طالبان دست از خشونت آفرینی و مبارزه علیه دولت و نیرو های خارجی بردارند. اخیرا وزارت اقوام و قبایل افغانستان گفته است حکومت افغانستان از یک طرح جدید نظامی امریکا حمایت می کند که بر اساس آن، به اقوامی که علیه طالبان مبارزه می کنند، کمک مالی میشود.ارسلا جمال، سرپرست وزارت اقوام و قبایل افغانستان می گوید وعده پروژه های انکشافی به ارزش یک میلیون دالر به قوم شینوار داده شده است.این پول بدون آنکه از طریق چینل های حکومت افغانستان به مصرف برسد، مستقیما در پروژه های محلی استفاده خواهد شد.ارسلا جمال به رویترز گفت به نظر وی این بهترین، ساده ترین و ارزان ترین راه است.به گفته جمال، ما از مردم می خواهیم منطقه شان را حفظ کنند، طالبان و دیگر عناصر ضد دولت را به آنجا نگذارند و هم در مقابل دولت کار بدی انجام ندهند.جمال افزود.براساس این برنامه جدید، نیروهای امریکایی با رهبران قومی که خواهان عدم همکاری با مخالفین هستند، ملاقات نموده و برنامه های انکشافی را در این محلات تمویل خواهند کرد، این برنامه در هشت ولسوالی ناامن در جنوب و شرق افغانستان عملی خواهد شد. متاسفانه به رغم آنکه پس از سقوط طالبان اجرای چنین برنامه هایی در مناطق پشتون نشین افغانستان با موفقیت چندانی همراه نبوده و هرگز از میزان خشونت ها و جنگ دراین مناطق نکاسته است. همچنان این برنامه ها در این مناطق با اسرار مقامات حکومتی در حال اجرا است و ملیون ها دلار سرمایه های بیت المال که باید در تمامی مناطق مختلف کشور بدون توجه به مسائل تباری و قومیتی هزینه گردد صرفا در مناطق خاص هزینه می شود. خیلی روشن است که بسیاری از شهروندان جنوبی کشور به راحتی میتوانند هم ادعای مبارزه با طالبان را داشته باشند وهم خود طالب باشند و از این طریق پول های کلانی را هم به جیب بزنند بدون آنکه هزینه شدن این مبالغ از سرمایه های ملت کمکی به روند صلح وثبات در کشور بنماید. بدیهی است تا زمانیکه هم برای طالبان بخاطر جنگ پول پرداخته شود و هم به سران قبایل و افراد آنان به بهانه مبارزه با طالبان پول پرداخته شود هیچ کسی در این مناطق دست از جنگ نخواهد کشید چون خاموش شدن شعله های جنگ به معنی پایان سرازیر شدن این مبالغ هنگفت به حساب این مردم خواهدبود.
از جانب دیگر اخیرا وزیر محترم داخله کشور و رئیس عمومی ارگانهای محل از تطبیق و اجرای پروژه های گسترده بازسازی و انکشافی اما صرفا در مناطق خاص کشور خبر داده و تاکیده کرده اند که با اجرای این پروژه سطح انکشاف و توسعه در این مناطق کاملا بهبود یافته و روند بازسازی ها نیز دراین مناطق سرعت بیشتر خواهد گرفت. به گفته آقای اتمر در راستای تامین امنیت مطمئن در حوزه جنوبى کشور و تسریع در روند بازسازى ها و به منظور انکشاف حوزه جنوبى، یک پلان ویژه و همه جانبه را ترتیب نموده اند که راه اندازى پلان یاد شده از ولایت هلمند آغاز خواهد شد.به گفته ایشان، در چند هفته آینده، ما شاهد یک حرکت و یک کوشش جدید در هلمند خواهیم بود. این تلاشها تنها به هلمند محدود نخواهد شد بلکه این روند به ولایات قندهار، زابل، ارزگان نیز توسعه خواهد یافت.جیلانى پوپل، رئیس عمومى ارگانهاى محل نیز با تایید و تاکید بر این مطلب می افزاید هدف اصلى این پلان، علاوه بر امنیت فزیکى، ایجاد دوایر شفاف به سطح ولسوالیها، تطبیق قانون و فراهم ساختن زمینه کار و تسهیلات دیگر براى این مردم میباشد. شوراها در تمام ولسوالیهاى هلمند ایجاد شده و از طریق آن از مردم خواسته اند تا اولویتهاى شان را مشخص سازند.به گفته پوپل، این خدمات شامل استخدام ولسوال و فرمانده امنیه خوب، کارمندان اداره عدلى و قضایى، زراعت، احیا و انکشاف دهات و صحت عامه میباشد.وى گفت که اداره اصلاحات ملکى مشغول کار براى مشخص ساختن کارمندان در تمام این بخشها میباشد که با امتیازات ویژه به این ولسوالیها فرستاده خواهد شد.
بدون تردید تمامی شهروندان کشور از هر نوع اقدامات دولت در راستای بهبود اوضاع امنیتی و انکشافی مناطق مختلف کشور حمایت می نماید و هیچ کسی مخالف اجرایی شدن پروژه های انکشافی در افغانستان نیست. اقداماتی را که وزیر محترم داخله و سایر مقامات مسئول از آن سخن می گویند نیز از این قاعده کلی مستثنا نیست و مسلما تمامی شهروندان کشور از بازگشت امنیت و ثبات در این ولایات جنوبی و همین طور توسعه و انکشاف سریع مناطق جنوبی و نا امن کشور نه تنها ناراضی نخواهند بود بلکه کاملا از آن حمایت می کنند. اما در کنار این حمایت ها و رضایت های مردمی از روند رو به رشد و سریع انکشافی در این مناطق این پرسش نیز می تواند مطرح باشد که دولت و نظام فعلی افغانستان که از آغاز یعنی در اجلاس بن و بعد ها در قانون اساسی و سایر قوانین کشور بر توسعه متوازن و اجرایی شدن عادلانه پروژه های انکشافی در نقاط مختلف کشور تاکید ورزیده است، اکنون با گذشت حدود تقریبا یک دهه از اجلاس بن که پروژه های زیادی عملی گردیده و مبالغ هنگفتی نیز در آنها هزینه شده است تا چه میزان این اصل کلی و مهم در امر بازسازی و انجام پروژه های بازسازی و انکشافی رعایت شده و مورد توجه دولت مردان ومسئولین امر بوده است؟ آنچه که از زبان این دو مسئول محترم دولتی در مورد مناطق یاد شده بیان می شود نباید صرفا دراین مناطق چنین طرح های عملی گردد بلکه تمامی موارد یاد شده در سایر مناطق افغانستان نیز کاملا مهم و ضروری می نماید از این رو لازم است که قدامات یاد شده دقیقا و با همان جدیت و اهمیتی که این مقامات از آن یاد می کنند در سایر مناطق کشور نیز اجرایی گردد. البته دلیلی ندارد که در نگاه خیر خواهانه دولت و مسئولین حکومتی بی جهت تردیدی به دل راه داد. شاید هدف کوتاه مدت دولت از اتخاذ چنین سیاست های جذب و حمایت حد اکثری شهروندان جنوبی کشور بوده باشد اما به هر ترتیب نباید انکشاف متوازن در کشور را نادیده انگاشت زیرا انکشاف کاریکاتوری و نا متجانس خود نه تنها مشکلی را حل نمی کند که می تواند باعث بروز مشکلات جدی تر و تازه تر گردد. ازاین رو بایسته است که دولت محترم و مقامات مسئول به تمامی مناطق کشور وبرای تمامی شهروندان افغانستان بصورت عادلانه و متوازن خدمات ارئه نموده و امکانات برابر را در اختیار مناطق مختلف کشو ر بدون توجه به قومیت ، زبان و سایر تمایزات فرهنگی و شهروندی قرار دهد. تا مبادا برای درست کردن ابرو چشم ها را کور کنیم و اهمیت جلب و حذب یک بخش از کشور ما را از سایر بخش ها غافل نماید. در نتیجه بجای آنکه کشور از انکشاف و توسعه متوازن برای برقراری ثبات پایدار بهره مند گردد اختلاف ها ، تنش ها، و تضاد های ناخواسته ی قومی و منطقه ی شدت گرفته و کل ثبات وامنیت و توسعه کشور را با خطرات جدی مواجه سازد. من این نوشته را با این بند از شعر شاعر گرانمایه فارسی سرا پایان می برم که گفت:
گل شبدر چه کم از لاله و ریحان دارد/
چشم ها را باید شست/
طور دیگر باید دید.
چه تفاوتی میان پابرهنگان جنوب و غارنشینان مرکز و گرسنگان بدخشان و مناطق شمالی کشور وجود دارد؟ هیچ تفاوتی نیست اگر چشم ها را بشوییم و همه را به یک نگاه ببینیم.
منبع : http://outlookafghanistan.blogsky.com /