دست آورد های احتمالی کنفرانس لندن برای افغانستان

رضا آزادمنش

کنفرانس بین المللی لندن دربارۀ افغانستان که در پنجشنبه گذشته و با حضور بیش از شصت کشور و سازمان های بین المللی تدویر یافته بود، ظاهرا با توافقات و تعهداتی رنگینی در قبال افغانستان پایان یافت . در قطعنامه و بیانیه ای که با برگزاری یک کنفرانس مطبوعاتی و با حضور دیوید میلی باند، وزیر خارجۀ انگلستان، رنگین دادفر سپنتا، نمایندۀ حامد کرزی در این کنفرانس که به رسانه ها هم نمایش داده شد، لیست طویلی از تعهدات و وعده ها شامل می باشد. هرچند اشتراک کننده گان در این همایش، جملگی حمایت شان را ازطرح های حکومت افغانستان از جمله طرحی مذاکره با گروه طالبان اعلام داشته و برای خود کفایی امنیتی و دفاعی و تقویه زیر ساخت های افغانستان، وعده کمک و حمایت کردند اما با آن هم شک و تردید ها در مورد عملی شدن مصوبات این کنفرانس وجود دارد.
مردم افغانستان که سالهاست اینگونه از همایش ها و کنفرانس ها را تماشاگر بوده اند کمتر می توانند یک چشم انداز روشن و افق های امیدوار کننده ای را برای این کنفرانس در اذهان شان حکاکی نمایند. شماری زیادی از شهروندان افغان بر این باور اند که پیامد و دست آورد کنفرانس لندن بیشتر و بهتر از سایر کنفرانس ها در قبال افغانستان نخواهد بود. شماری از کارشناسان را عقیده بر آن است که مشکل افغانستان به بحث و گفتگو های مفت و خالی و بدون عمل حل نمی شود و به باور آن ها چون مصوبات کنفرانس لندن عملی نخواهد شد، افغانستان پس از این کنفرانس باز هم مانند گذشته در لجنزار بی امنيتی، تروريزم و مواد مخدر فرو ميرود زيرا پس از توافقات بن چنان مکانيزم موثر امنيتی و ساختار مطمين سياسی ايجاد نگرديد که پاسخگوی نيازمنديهای مبرم مبارزه با تروريزم و مافيای منطقه يي مواد مخدر باشد.اگر برنامهء ديگری در همایش بعدی که قرار است چندی بعد در کابل برگزار گردد، برای بازنگری پاليسی های مهلک چند سال اخير طرح نگردد دامنهء بحران در افغانستان توسعه مييابد و دريچه های اميد برای ايجاد جامعه ايمن و آزاد در برابر ديده های مردم افغانستان بسته مي گردد. از سوی دیگرکنفرانس لندن در حالی به پایان رسید که بیانیه ی مبنی بر به عهده گرفتن مسوولیت های امنیتی اکثر مناطق افغانستان توسط نیروهای داخلی کشور بصورت تدریجی تا پنج سال اینده از عمده ترین بخش این کنفرانس به حساب می اید. در این بیانیه امده است که نیروهای افغانستان تا پنج سال دیگر باید قادر به تامین امنیت اکثر مناطق این کشور گردیده و مسوولیت های امنیتی افغانستان به خصوص مناطق ناامن از نیروهای خارجی گرفته شود وبه نیروهای امنیتی داخلی سپرده شود. این درحالی است که در این کنفرانس اکثر کشورهای کمک کننده به افغانستان از کمک هایی بشتر در زمینه های چون اموزش نظامی ، بازسازی زیرساخت ها و... خبر داده اند. از سوی دیگر امنیت کابل بعد از سپرده شدن ان به نیروهای داخلی بهتر از وقت دیگرگردیده است و امید می رود که این طرح در سایر مناطق تحت کنترول نیروهای خارجی و سپرده شدن ان مناطق به نیروهای افغانی نیز موفق از اب بیرون شود. گرچه که گراف صادقانه عمل کردن خارجی ها در این زمینه جای بحث دارد اما با تمام مشکلات و بحران های داخلی می توان گفت که افغانی شدن امورات نظامی – امنیتی اولین گام عبور از بحران کنونی اما خطرناک خواهد بود.
به باور ما موفقیت این طرح وابسته به فاکتور های است که باید مورد نظر قرار گیرد در غیران صورت ناکامی و خطر ان بالا خواهد رفت. مبارزه صادقانه نیروهای امنیتی داخلی و بخصوص خارجی ، اعمال سیاست یک پهلو وشفاف جامعه جهانی در قبال افغانستان ، استفاده دقیق و به جا از کمک های جامعه جهانی ، ازبین بردن و یا به حد اقل رسانیدن فساد اداری ، مصرف کمک های جهانی از طریق دولت افغانستان ، حساس بودن توده مردم در برابر بحران ها و رخدادهای اجتماعی – سیاسی و... از اصلی ترین فاکتورهای تاثیر گذار بر موفقیت و عدم موفقیت این طرح می باشد. منظور از مبارزه صادقانه با گروه های مخالف دولت این است که هر گونه رفتار های مشکوک و چند گونه و غیرشفاف توسط نیروهای داخلی و خارجی در رابطه با نحوه برخورد ان ها با مخالفین باید مهار گردیده و معلوم گردد. از کمک های نامعلوم به طالبان توسط هر نیروی نظامی و از پایین شدن شبه نظامیان توسط بال گرد های مشکوک در اکثر مناطق افغانستان مانند شمال جلوگیری شود. دراین گونه حرکات مشکوک که همواره نیروهای خارجی مقصر دانسته شده است باید شدیدا مورد توجه قرارگرفته و از اعمال چنین حرکات جلوگیری به عمل اید. بعضی از کارشناسان افغانستان معتقد اند که خارجی ها و جامعه جهانی از سیاست یک پهلو وشفاف در امر مبارزه با تروریسم برخوردار نبوده و بدنبال منافع خود اند. اما بدنبال منافع بودن خود کشورهای کمک کننده به افغانستان امر بجا ومشروع بوده و قابل انتقاد نیست. یعنی تازمانی که تیوریسن های غربی وجود نیروهای غربی در افغانستان را مفید به حال کشورهای غربی ندانند هیچ وقت چنین عمل صورت نمی گرفت. پس بحث ما این نیست که خارجی ها بدنبال منافع خود نباشند بلکه بحث اما از چگونگی بهره برداری از این منافع است . خارجی ها باید از سو استفاده کردن افغانستان به عنوان پایگاه نظامی ونیز از استفاده کردن افغانستان به عنوان میدان جنگ با تروریسم و از ناامن نگهداشتن افغانستان دست بردارند. زیرا چنین حق را از نگاه حقوقی ندارند. روشن است که در طول بیش از هشت سال دولت افغانستان و نهادهای مسوول نتوانسته به خوبی از کمک های دالری جامعه جهانی استفاده بهینه نمایند. افزایش فساد ، کم کاری های بیش از حد و... از مصداق های این امر است.استفاده بهینه از این کمک ها می تواند به توانای دولت و نیروهای امنیتی و نیز به بهبودی در تمام زمینه ها منجر گردد.
در این مدت که اکثر کمک های وارده به افغانستان صرف فساد اداری گردیده است در صورت ازبین نرفتن و مبارزه نکردن با این پدیده ، تجربه گذشته تکرار خواهد شد . به باور اکثر کارشناسان بخش بزرگ از فساد در درون نهاد های خصوصی بوده که کمک های حیف ومیل شده توسط انان بر همه گان روشن است . پس یکی از راه های فرار از این بحران مبارزه با فساد در درون حکومت افغانستان و مصرف این کمک ها از طریق حکومت می باشد. واما مردم افغانستان بعضا می دانند كه در طول هشت سال گذشته بیش 30 میلیارد دالر به افغانستان كمك صورت گرفته است. یعنی اینكه حد اقل گفته می شود كه بالغ بر سی میلیارد دالر از سوی جامعه جهانی به افغانستان كمك صورت گرفته است. اما این كمك ها تغییر مثبتی را در زنده گی مردم به وجود نیاورده است. فقیر از گذشته فقیر تر گردیده است. مردم نه تنها گرفتار فقر و بیكاری می باشند بلكه مهم تر از همه اینكه تداوم جنگ مردم را زجر می دهد. از همین خاطر است كه خوشبینی فعلی مردم افغانستان نسبت به دست آورد های کنفرانس لندن بر تعهد پول زیاد از سوی جامعه جهانی به افغانستان متوجه و متمركز نیست، بلكه آنچه را مردم به علاقمندی به دنبال آن می باشند، این است كه دیده شود جامعه جهانی و شركت كننده گان با طرح مصالحه با طالبان در كنفرانس لندن چه گونه امنیت را در افغانستان به ارمغان می آورد و چه استراتیژی های عملی را برای تطبیق این طرح در نظر می گیرند. واقعیت نشان می دهد كه هدف واقعی مردم افغانستان اكنون ختم جنگ است و تا زمانی كه جنگ در جریان باشد، بازسازی اقتصادی و صنعتی نیز امكان پذیر نیست و سرمایه گذاری نیز در كشور صورت نخواهد گرفت. با همه ای این بدبینی ها کسانی نیز یافت می شوند که توانسته اند باور مثبت شان را نسبت به پیامد ها و دست آورد های همایش های از اینگونه از دست نداده باشند. به باور این گروه ممکن است دولت افغانستان و جامعه جهانی با کسب تجربه از گذشته این بار با اراده ای آهنین و تصمیم محکم در این کنفرانس ظاهر شده باشند؛ طوریکه بتوانند از طریق عملی سازی تصمیم های گرفته شده در کنفرانس لندن تغیری را در اوضاع افغانستان و شرایط زندگی در آن ایجاد نمایند. خوشبینی این افراد زمانی بیشتر می شود که دیده شد كه در این كنفرانس موضوعاتی چون كمك به افغانستان در درجه بعدی قرار داشت و آنچه به عنوان حرف اول یا موضوع اول مورد بحث گرفت، همانا جستجوی راه های سیاسی برای تامین امنیت و ایجاد صلح در افغانستان بود كه با لاخره موضوع آشتی و مصالحه با طالبان را به عنوان بهترین گزینه پایان دادن بحران امنیتی عنوان کردند. دلیل اساسی این خوشبینی نیز در این نهفته است که طولانی شدن جنگ مجدد بعد از روی كار آمدن دولت كنونی در افغانستان مردم را خسته كرده است. زمانی كه دولت جدید در افغانستان مستقر گردید، مردم گمان می كردند كه دیگر آتش جنگ در كشور خاموش می شود. از همین رو مردم انتظارات دیگری در زنده گی داشتند و برای محقق شدن انتظارات خویش از جامعه جهانی نیز انتظار كمك های مالی و پولی را داشتند. در نتیجه می توان گفت که اصلی ترین راه عبور از بحران های کنونی برعلاوه استفاده دقیق از این گونه نشست ها ، همکاری مردم و فعال بودن انان در زمینه های امنیتی و... از دیگر فاکتورهای است که باید بوجود اید . در غیر این صورت این گام مثبت نیز به کامی ناکامی سقوط خواهد کرد.
منبع : http://www.dailyafghanistan.com/newspages/opinion2.html#03