رهبران طالبان مذاکره نخواهند کرد، اما...

منبع نیویارک تایمز
برگردان : عبدالاحد بهرامی

به گفته بعضی از دیپلمات ها، تابستان سال 2008 میلادی در تلاش برای مذاکره با طالبان، ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی فرستاده ای را پیش ملا عمر رهبر متواری طالبان فرستاد و از وی خواست تا با دولت افغانستان به میز مذاکره حاضر گردد. وی همچنان از ملا عمر خواست تا با امضای نامه ای از رهبران شبکه القاعده (اسامه بن لادن و ایمن الظواهری)، که گفته می شود تحت حمایت طالبان در پاکستان زندگی می کنند، دوری جوید. به گفته این دیپلمات که نخواست نامش افشا گردد، "طالبان به این دعوت ملک عبدالله توجهی نکردند و هیچگاه چنین نامه ای را امضا نکردند." اظهارات این دیپلمات، را ارسلا رحمانی یکی از مقامات سابق طالبان نیز مورد تایید قرار می دهد. با توجه به این پیشینه های تلاش ها برای گفتگو با طالبان، اظهارات وزیر دفاع آمریکا در جریان بازدید از هند و زیر سوال قرار دادن مذاکره با رهبران طالبان، به هیچ صورت دور از انتظار نبود. وزیر دفاع امریکا در سخنان خود گفت: "دیدگاه ما اینست که تا زمانی که طالبان شاهد تغییری در صحنه نبرد نباشند و متقاعد نشوند که آنها از طریق خشونت برنده نخواهند شد، احتمال مذاکره و سازش با رهبران این گروه بعید خواهد بود."
در هر صورت، مذاکره مستقیم با رهبران طالبان در ماه های اخیر و در آستانه کنفرانس لندن بار دیگر بصورت گسترده مطرح شده است. یکی از سخنگویان رییس جمهور کرزی در مصاحبه ای گفت، رییس جمهور کرزی احتمالا از سازمان ملل خواهد خواست تا اسم ملا عمر را از "لیست سیاه" حذف نماید؛ لیستی که دارایی های افراد شامل لیست را مسدود کرده و در سفرهای بین المللی آنها محدودیت هایی را وضع می کند. به نظر می رسد حذف شدن نام رهبر طالبان از لیست سیاه، یکی از اولین شرایطی محسوب می گردد که ملا عمر به عنوان پیش شرط حاضر شدن به میز مذاکره تعیین کرده است. به دنبال اظهارات فوق، وحید عمر سخنگوی رییس جمهور کرزی اظهارات قبلی خود را پس گرفت و گفت، "این موضوع در کنفرانس لندن مورد بررسی قرار نخواهد گرفت." اما در دنیای سیاست این به معنای آن نخواهد بود که در راستای مذاکره با طالبان، سرنوشت ملا عمر اصلا مورد بحث قرار نخواهد گرفت. اخیرا گزارش هایی وجود داشته مبنی بر اینکه مذاکرات غیر مستقیمی میان دولت افغانستان و شورای کویته مستقر در ایالت بلوچستان پاکستان صورت گرفته است. بسیاری از این گزارش ها تایید شده نیستند؛ اما گزارش های متعددی در مورد "لیست سیاه" و مسایل دیگر از جمله مشارکت دادن رهبران طالبان در قدرت وجود داشته است. ملا عبدالسلام ضعیف، سفیر سابق طالبان در پاکستان که اکنون در کابل به سر می برد و یکی از مجراهای اصلی تبادله پیام با طالبان به شمار می رود، می گوید: "ما پیام ها و مکاتبات متعددی را میان مقامات دولت افغانستان و رهبران طالبان تبادله کرده ایم."
اینکه مقامات دولت افغانستان و امریکایی ها در مورد مذاکره صحبت می کنند، امر تعجب آوری نیست. زیرا در حالی که جنگ و خشونت در افغانستان بیداد می کند، مقامات امریکایی و افغان بیش از هر زمان دیگر به این باور رسیده اند که نمی توانند با جنگ به صلح برسند. جنرال مک کریستال فرمانده نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان چندی پیش گفت، "نمی توان طالبان را برای همیشه نابود کرد زیرا آنها محدود نیستند." مقامات افغان و امریکایی باور دارند که یگانه راه رسیدن به صلح از یک تفاهم سیاسی خواهد بود؛ تفاهمی که می تواند به نوعی مشارکت دادن طالبان در قدرت باشد و تفاهمی که برای هر دو جانب قابل قبول باشد. این دقیقا چیزی است که رابرت گیتس وزیر دفاع امریکا در پایان بازدید خود از هند و در حین سفر به پاکستان گفت، "طالبان بخشی از ساختار سیاسی افغانستان است." به گفته دیپلمات فوق الذکر، طالبان و مقامات دولت افغانستان از مدت ها پیش به این سو با هم در ارتباط بوده و پیام هایی را تبادله کرده اند. والیانی که از سوی طالبان برای ولایات افغانستان انتخاب می شوند، و حاکمان این گروه در مناطق دوردست، در نزدیکی های پایتخت با دیپلمات های وابسته به دولت ملاقات کرده اند. به گفته این دیپلمات در کابل، "هیچ کسی این افراد گروه طالبان را نمی شناسد." ارسلا رحمانی که در زمان طالبان یکی از مقامات وزارت معارف بود، سال گذشته نامه ای را به رهبران طالبان در کویته فرستاد و از آنان خواست به کارمندان سازمان ملل متحد اجازه دهند تا برنامه واکسین فلج کودکان را در سراسر کشور به اجرا بگذارند. ارسلا رحمانی می گوید، وی این نامه را بر تکه کاغذی نوشت و به واسطه پیکی آنرا برای "شورای کویته" فرستاد. رحمانی جواب خود را از دریافت کرد و طالبان اجازه دادند برنامه واکسیناسیون کودکان از سوی یونیسیف به اجرا گذاشته شود. ارسلا رحمانی می گوید، "من در ارتباط با گروه طالبان هرگز از تلفن استفاده نمی کنم. فقط نامه."
در گذشته گفتگوهای دو جانب برای مذاکره اغلب بر سر دو موضوع کلیدی به بن بست انجامیده است. از یکسو رهبران افغان و امریکایی تاکید می کنند که طالبان باید قانون اساسی افغانستان را بپذیرند؛ جنگ را متوقف کنند و از شبکه القاعده دوری گزینند. در مقابل گروه طالبان نیز به نوبه خود تاکیده کرده اند که پیش از هر مذاکره ای یا باید نیروهای امریکایی از افغانستان خارج شوند و یا اینکه جدول زمانی را برای خروج تعیین نمایند. از لحاظ تیوریک، این دو هدف با هم الزاما وفق ناپذیر نیستند و هر دو جانب می توانند بیشتر به چانه زنی بپردازند. باراک اوباما رییس جمهور امریکا اعلام کرده است که در نظر دارد تا در سال 2011 میلادی بخشی از نیروهای امریکایی را از افغانستان خارج نماید؛ چیزی که می تواند امتیازی برای پروسه مذاکره با طالبان تلقی گردد. اما مشکل واقعی، طوری که رابرت گیتس نیز به آن اشاره کرده، در میز مذاکرات سیاسی نیست؛ بلکه در صحنه نبرد است. پس از سال 2001 میلادی، اکنون طالبان بیش از هر زمان دیگری با توانایی بیشتری به جنگ علیه نیروهای ناتو و افغان ادامه می دهند؛ تلفات نیروهای امریکایی افزایش یافته تا آنجا که در جریان سال 2009 در مقایسه با سال 2008 به دو برابر افزایش یافته است. از سوی دیگر رییس جمهور کرزی در حالی در انتخابات پیروز شد که تقلب های بسیار گسترده در آن صورت گرفت و اکنون وی در مسیر تشکیل دولت جدید خود، در برابر پارلمان با گره کوری مواجه شده که برون شدن از آن برایش بسا دشوار می نماید. با توجه به این شرایط، تا هنوز نگرانی های جدی وجود دارد در مورد اینکه ممکن است رهبران افغانستان توانایی اجرای چنین طرحی را نداشته باشد؛ چه آنکه رییس جمهور کرزی نتوانسته است پارلمان را متقاعد نماید تا به تمام وزرای پیشنهادی وی رای اعتماد بدهند. در این شرایط، چه محرک ها و امتیازاتی می تواند رهبران طالبان را به مذاکره وادارد؟ همه شواهد بیانگر آنست که گروه طالبان فکر می کنند که در حال پیروز شدن هستند؛ نکته ای که وزیر دفاع امریکا نیز در سفر خود به هند بر آن تاکید کرد. با این ارزیابی، همه چیز بار دیگر به جبهه جنگ بر می گردد. در صورتی که امکان متقاعد کردن رهبران طالبان به مذاکره وجود نداشته باشد؛ گزینه دیگری همچنان وجود خواهد داشت و گروه های کوچکی که در صفوف طالبان می جنگند، می توانند هدف این برنامه باشند. این ایده در مرکز برنامه جدید دولت افغانستان و امریکا برای متقاعد ساختن جنگجویان طالبان به روی گرداندن از جنگ، قرار دارد. ستون این طرح را پرداخت یک میلیارد دالری تشکیل می دهد که قرار است برای شورشیانی که سلاح شان را بر زمین می گذارند، شغل ایجاد شود و از آنها محافظت گردد. مقامات دولت افغانستان لیستی از فرماندهان رده پایین و متوسط گروه طالبان را تهیه کرده اند که گروه های کوچکی از جنگجویان را تحت فرماندهی خود دارند و می توانند مشمول این برنامه واقع شوند. مقامات افغان امیدوارند بتوانند در کنفرانس لندن حداقل یک میلیارد دالر را برای تمویل این طرح از کشورهای کمک کننده دریافت نمایند. اعزام بیش از سی هزار سرباز تازه نفس که اخیرا باراک اوباما دستور آنرا صادر کرد، نیز در راستای همین برنامه است تا جنگجویان طالبان را در صحنه نظامی تحت فشار بگذارند و آنها را وادار نمایند به مصالحه تن در دهند. این طرح اکنون توجه مقامات طالبان را نیز بصورت جدی به خود جلب کرده است. رهبران طالبان با انجام حمله پر سر و صدایی در مرکز کابل، تلاش کردند نشان دهند که جنگجویان آنها به هیچ وجه تطمیع نخواهند شد. به دنبال این حمله ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتگویی گفت، "هیچ کسی از گروه طالبان حاضر به مذاکره نیست. جامعه جهانی و نیروهای بین المللی در افغانستان می خواهند طالبان را بخرند و این حمله پاسخی است به آنها که طالبان هرگز فروخته نخواهند شد." اما از آنجا که می شد نگرانی سخنگوی طالبان را از سخنان وی مشاهده کرد، ممکن است هدف دولت افغانستان و کشورهای حامی آن در راستای خریدن جنگجویان طالبان تا حدودی عملی باشد.
منبع : http://outlookafghanistan.blogsky.com /